مجوز «خانه‌ریز» دست کیست؟  

به گزارش صدای بورس، شهرداری تهران با طرحی تازه وعده داده که مردم می‌توانند حتی با خرید یک‌صدم متر در بازار مسکن سهیم شوند؛ اما پشت این وعده جذاب، یک ابهام جدی قرار دارد؛ وقتی نه بورس و نه بانک مرکزی زیر بار نظارت نمی‌روند، چه کسی ضامن امنیت سرمایه‌های خرد مردم است؟

بازار مسکن ایران سال‌هاست با یک واقعیت تلخ گره خورده است؛ خانه‌دار شدن برای بخش بزرگی از جامعه به رؤیایی دوردست تبدیل شده است. در چنین شرایطی، هر طرحی که بتواند این فاصله را کاهش دهد، به‌سرعت مورد توجه افکار عمومی قرار می‌گیرد. «خانه‌ریز»، دقیقاً با همین وعده پا به میدان گذاشته؛ طرحی از سوی شهرداری تهران که به مردم اجازه می‌دهد حتی به اندازه یک‌صدم متر مربع در پروژه‌های ساختمانی سرمایه‌گذاری کنند. در نگاه اول، ایده جذاب است، نوعی دموکراتیزه کردن سرمایه‌گذاری در مسکن که می‌تواند سرمایه‌های خرد را به سمت یک بازار مولد هدایت کند. اما هرچه جزئیات این طرح بیشتر بررسی می‌شود، پرسش‌های جدی‌تری نیز سر بر می‌آورند، پرسش‌هایی که مهم‌ترین آن‌ها به موضوع نظارت بازمی‌گردد.

در اغلب ابزارهای مالی مشابه، از صندوق‌های زمین و ساختمان گرفته تا صندوق‌های املاک و مستغلات، یک نهاد ناظر مشخص وجود دارد که بر فرآیند جذب سرمایه، اجرای پروژه و بازگشت سود نظارت می‌کند. در بازار سرمایه، این نقش را نهادهای بورسی بر عهده دارند و در حوزه پیش‌فروش یا تأمین مالی، بانک مرکزی و سایر نهادهای تنظیم‌گر وارد عمل می‌شوند. اما در مورد خانه‌ریز، معادله متفاوت است. خانه‌ریز؛ نه سهام است، نه پیش‌فروش

نوید خاصه‌باف، مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهرداری تهران، در گفت و گو با اطلاعات بورس، صراحتاً تأکید کرد که این طرح اساساً خارج از چارچوب‌های متعارف بازار سرمایه یا نظام بانکی تعریف شده است. به گفته او، خانه‌ریز نه سهام است که زیر نظر بورس باشد و نه پیش‌فروش مسکن که نیاز به مجوز بانک مرکزی داشته باشد؛ بلکه یک مشارکت مدنی است که بر پایه قوانین موجود شهرداری‌ طراحی شده است. …